Chawngtinleri
Sa zawng zawng Buannelah a piang a, Chawngtinlerin a siam an ti thin. Lasi lalnu tia hriat zui tak Chawngtinleri hi a tirah chuan mihring, Seipui khaw nula hmeltha a ni a, nupui atan Lasi lalpa Lalchungnungan a nei a, tichuan Lasi lalnu hmeltha tak, sa zawng zawng chunga thuneitu a lo ni ta a ni. Lalchungnunga nen hian fa an nei a, an khaw lamah a hruai t hin avangin mihringten lasi pian hmang an hre ta si a. Chumi avang chuan hring khuaa kal thei tawh lo turin a mit chu tihtunsak a lo ni ta a ni. A kimchang zawkin: Ramsa hi Lasi siam a ni a, Buannel atangin a lo piang a, Chawngtinlerin a enkawl (a khal) tih hi hmasanga an lo ngaih dan a ni Lasi awmna bera an ngaih chu, Tan tlang leh Lurhtlang a ni. Lasi zawl hian sa an kap thei bik a- An ramchhuahna tur leh an sa kah tur an mumangah Lasiin a lo hrilh thin, tih a ni. Chawngtinleri chu mihnng nula hmel tha tak a ni. Lovah a feh a, thlama a awm laitn Lasiin a nung chungin an la a. Mi thenkhatin in ata la niin an sawi Chawngtinleri chu Tan Lasi lalnu atan an siam a, ramsa zawng zawng chungah thu a nei. A tirah chuan mi nung lam a ngai a, lunglengin a tap a tap thin. A mit a tung zawngin an vuah sak a, a mi nung ngaih a reh ta a ni, an ti. Chawngtinlerin a phal’loh chuan sa hi kah theih a ni lo va, kah tir tura a ruat chauh kah theih a ni, tih hi an ngaih dan a ni. Mizo Tin, Chawngtinlerin ramsa chunga thu a neih theihzia leh tihlawm chuan sa kah ngei an beisei thu chu heng salulam hlate hian a tilang thei ang. Lurhpui emaw a khal e, Tan lasi maw? A khaltu Chawngtinleri lem ang zawl i 2. A khaltu Chawngtinlen lem ang zawl i, Chutin erawh kan runah ngho var lawi tur, 3. Lurhpuiin mi siam sela, |an khaw lengnu’n, Chutin erawh kan runah lenchawm ring tur. Bawivung Sathawl hlaah Chawngtinleri hminga chuang tam hle bawk. Hla thenkhat tar lang ila: A hnu rawn zul ing e val no rual kan zaten, Chawhgtinlerin a khal ki riat pu kal luai mai. Chawngtinleri hi nula ngo lam, fel tak a ni, a nu leh a paten an thihsan hma a, a nutapa Liana nen chauh an awm a, an induhsak em em thin. Lalchungnunga hian Chawngtinleri chu sakhaltu atan a duh hle a lo nia. A nutapa chu an dil thin a. Liana lahin a furnu chu a chhuang bawk a, ramhuiho chu a chhang tha duh ngai lo a ni awm e. Mahsela malsawmna tam tak pekte an tiam a, “sa tinreng ka pe ang chia, Nghalphusen pawh ka pe ang che,” tiin a mang lamah an be thin a. Zan khat chu Liana cbuan “ni ang hmiang’ a lo ti ta mai a. Zingah chuan, ‘nizan khan ni ang hmiang ka lo ti ta mai a, engtin nge ka tih leh ang aw” tiin a ngaih a tha ta lo rêng a. Mizo Chawngtinleri an lak dawn tukah chuan, sumah thi t ha tak hi a lo awm a. A zing buh deng tur va chhuak chuan, “Awi, ka u Lian,” a ti a, a te thawt a, suk a tlu ri bawl mai a. Chutah Liana chu a va chhuak a Chawngtinleri chu a lo awm ta hauh lo mai a. Liana chu a farnu hmuh leh tumin |an tlang pangahte chuan a vak a vak a, a lungleng lutuk chu awm ngaihna a hre lo a ni. Lasiho pawh chuan chutianga an Lalpa berin mihring a man chu an ngai pawimawh em em a. Awmni an kham a ni awm e. Hetiang bian an chhanna kan hmu: Rih tlanga mi, Lurhpuia mi, tuan in rel maw? Keini’n tuan kan rel lo Lalchungnunga’n Lai mi man e, Serkhua kan khawm reng e” Chutia a vahnaah te chuan a hmaah sa hi an awm zet zut mai a. Chawngtinleri man tür niin a hriat avangin a kap duh reng reng lo va. Nakinah chuan Chawngtinleri chuan a hmel hmuh theih loh chuan a rawn be ta a. “Ka u Lian, hetia ka awmte chu nangma duh thlan alawm, ngaih tha takin awm tawh rawh,” a ti a. Chuta tang chuan Liana pawh chuan hrethiamin sate a kap duh ta a ni. Chawngtinléri chu sakhalhtu atan chuan an lalpa chuan a hmang ta a, ramsa zawng zawng chu a thu thu a ni ta mai a, Liana chuan a kap a kap ta mai a. Nakinah chuan Lasite chuan ‘Liana hi Nghalphusen kan tiam si a, i pe tawh ang u, an ti a. Liana chuan a lo chang a, an Nghalphusen chu Lasiho chuan an rawn khalh ta a. “Kal rawh, Kal rawh Lianchea Thangchhuah nan” an rawn ti a, a mawngah hmuithlurin an rawn khak lauh lauh Mizo mai a, Nghalphusen chu kawn a khat phei hmuk hmuk mai a, a ngho pawh themtleng chen a ni Liana chuan a lo chang reng a, sa a hmuh chuan a lawm em em a, a han then sak a, Sanghal chu a hawk dut a, a per bo ta daih mai a. An rawn khalh leh a, ‘i ha lo tilang tawh reng reng suh ang che, an ti a, Mahse Liana chu a insum zo leh talo va, a ha a lo tilang lehta a, Sanghal chu a per leh ta nuih mai a. Lasiho chuan tuna i lo insum theih loh chuan Sanghal hi i ta a ni thei tawh lovang’ an ti a, an han khah leh tauh tauh a, mahse Liana chu a lo insum zo leh ta lo va, Sanghal chu a per leh ta nulh a, a bo ta vang vang a. Tichuan Saikhum ram atang chuan Tawi tlangah a insawn a. Hualtungamtawna hovin an lo bei a, Ngamtawna chuan a thihphah ta a ni. Nghalphusen sulhnu chu tun thleng pawhin Tawia chuan hmuh tur a la awm. Chawngtinleri chuan fate a lo nei a, a nutapa Liana hnenah chuan a leng thin a. A nau hmel reng reng chu a hmuhtir phal lo va. A chhuahsan dawn apiang chuan ka nau hi lo hawng reng rêng suh ang che a ti thin a. Ni khat chu, “Chawngtinleri hian, ‘Ka nau hi lo hawng reng rêng suh ang che u, a ti ziah mai a, khawnge i enru teh ang,” an tia, awm loh hlan chuan an han hawnga, a taksa chu mihring vek ni siin a lû chu kel lû a ni tlat mai a, mak an ti hle mai a. Lasihovin an lo hriat chuan Chawngtinleri’n kan pianphung mihring hnenah min puang darh ta” tiin an lungni lo va. Chawngtinleri mit chu a tung chho zawngin an her sak a; tichuan a hringmi nihna a lo bo ta a. Mihring zingah awm chakna a nei ta lo a ni. Chawngtinleri awmna chu Tan tlang khawchhak lam pangah a ni a. Tun thleng pawhin “Chawngtinleri puk” an ti Mizo a, hmuh theihin a la awm. Hetih hun lai hian Lurh leh Tana Lasiho hi an inhmelhriat tha hle a ni, an ti. Leng atante an insawm a, an inau vau vau thin. An tawngkam atanga Lasi hming an hriat theih pakhat chu Partinchhingi a ni. Chawngtinleri chu ramsate chunga thuneitu, a duhsak zawngte hnena kah tura pe theitu nia rin a ni. Mizoten Salu lam an hman niten sanghal leh Chawngtinleri suihzawm zawngin hla an lo sa thin. Salam zai-ah pawh- Nghalpa ha tha ram tin fang, A khaltu Chawngtinleri. A khaltu Chawngtinleri, Liana runah Thanghleitlunga e. tih te hmuh tur a awm. Hman lai an sa lu lamnaah arngo thla sin hi salu ro tinah an thiat fur mai a Chu chu Chawngtinleri lawm zawng nia an hriat vang a ni a. Tumkhat chu ramckhuak hoin sa an kap a, an chan zawh chuan an hawng ta a. An zinga pakhat chuan a chem a theihnghilh a, a la turin a kir leh a. An sa channa hmun a va thlen chuan, ‘Chawngtinleri tap chunga a lam duai duai lai a hmu ta a. He hla, ‘Arngo thlasiri ki duh vang a, ka nu chhunduri, ka ram tin fang nu, eng atana ka phal ta kher kher kha e,’ tih hi a lo sa dur dur a. A hmutupa chu a thi ta thuai nghe nghein an sawi a. Chuta tang chuan Lasite hian ar thla hi an duh hle a nih an ring a, an chhiah ta a ni awm e. ‘A hlui khuang khuang ka pek a, a ngho var var mi hian rawh’ Mizo tih hi chu sa lu lamtu lam phuah niin a lang a. Sa lu lamtuin Lasi hnenah, induh zawng tha tha ka pe che u a, sangho var tha tha min kah tir ve teh u’ a tihna a ni ang.
